کد رهگیری ملک چیست و چرا قبل از هر معامله باید آن را بررسی کنید
یکی از رایجترین کلاهبرداریهای ملکی در ایران، فروش همزمان یک ملک به چند خریدار مختلف بوده است — فروشنده با چند نفر بهطور جداگانه مبایعهنامه امضا میکند و پول همه را دریافت میکند، در حالی که فقط یک نفر میتواند در نهایت مالک واقعی شود. کد رهگیری ملک دقیقاً برای بستن این حفره طراحی شده است.
کد رهگیری چیست؟
کد رهگیری، شناسهای منحصربهفرد است که هنگام تنظیم قرارداد (مبایعهنامه یا اجارهنامه) در دفاتر مشاورین املاک دارای مجوز، از طریق سامانهی رسمی ثبت معاملات املاک صادر میشود. این کد به شکل یک رشته عدد و حروف است که در پایین برگهی قرارداد چاپ میشود و نشان میدهد این معامله در سامانهی سراسری ثبت شده است.
این کد دقیقاً چه چیزی را تضمین میکند؟
- ثبت رسمی معامله در سامانهی کشوری، بهطوریکه همان ملک دیگر نمیتواند همزمان با کد رهگیری فعال دیگری به فرد سومی فروخته یا اجاره داده شود.
- امکان استعلام آنلاین برای بررسی معتبر بودن معامله پیش از پرداختهای بعدی.
- شفافیت مشخصات طرفین معامله و مشخصات ملک در یک سند رسمی.
کد رهگیری با سند رسمی چه تفاوتی دارد؟
کد رهگیری جایگزین سند رسمی ملک نیست؛ این کد صرفاً معاملهی جاری (قولنامه) را در سامانه ثبت میکند تا از فروش موازی جلوگیری شود. انتقال قطعی مالکیت همچنان باید در دفترخانهی اسناد رسمی و با تنظیم سند رسمی صورت گیرد. به بیان ساده: کد رهگیری امنیت مرحلهی قولنامه را تضمین میکند، سند رسمی امنیت مرحلهی نهایی انتقال مالکیت را.
چطور اعتبار کد رهگیری را استعلام بگیریم؟
پس از دریافت قرارداد همراه با کد رهگیری، میتوانید از طریق سامانهی رسمی ثبت معاملات املاک و مستغلات کشور، با وارد کردن کد رهگیری، کد ملی و اطلاعات درخواستی، اصالت و فعال بودن کد را بررسی کنید. این استعلام چند دقیقه بیشتر طول نمیکشد اما میتواند از یک اشتباه بسیار پرهزینه جلوگیری کند.
چه زمانی باید مشکوک شوید؟
- مشاور املاکی که از ثبت کد رهگیری برای معامله طفره میرود یا بهانه میآورد.
- قراردادی که کد رهگیری در آن خالی گذاشته شده و قرار است «بعداً» تکمیل شود.
- فروشندهای که برای پرداخت خارج از سیستم رسمی (بدون قرارداد و کد رهگیری) اصرار دارد، معمولاً با وعدهی تخفیف یا سرعت بیشتر.
قانون مصوب الزامآور بودن کد رهگیری برای مشاوران املاک دارای مجوز، دقیقاً برای محافظت از خریدار و مستأجر وضع شده است. صرف نظر از اینکه معامله را از طریق مشاور املاک انجام میدهید یا مستقیم با فروشنده، اطمینان از وجود و اعتبار کد رهگیری باید یکی از اولین قدمهای شما در هر معاملهی ملکی باشد.