عدالت (عدل) یکی از ارزشهای محوری در اندیشهی اسلامی است که در ادبیات شهرسازی اسلامی نیز بازتاب مییابد: شهری که در آن دسترسی به منابع، خدمات و فضای عمومی، بین ساکنان مختلف — صرفنظر از وضعیت اقتصادیشان — بهطور نسبتاً برابر توزیع شده باشد، و از شکلگیری جداییگزینی شدید طبقاتی در فضای شهری پرهیز شود.
تفاوت اقتصادی-اجتماعی میان مناطق شمالی و جنوبی تهران، یکی از شناختهشدهترین و مستندترین ویژگیهای ساختار فضایی این کلانشهر است؛ موضوعی که بهطور گسترده در ادبیات دانشگاهی برنامهریزی شهری ایران مورد بحث قرار گرفته است. پژوهشی با عنوان «سیاستهای ضد پراکنش در تهران و شکلگیری بیعدالتی فضایی» (که در نشریات دانشگاهی بینالمللی منتشر شده) بهروشنی همین نگرانی را در قالب علمی مطرح میکند.
یکی از نمودهای ملموس این نابرابری، توزیع فضای سبز شهری است: طبق پژوهشهای موجود، بیشتر پارکها و فضاهای سبز باکیفیت تهران در محلههای مرفهتر شمالی متمرکزند، و توزیع کلی فضای سبز بهشکل متوازن پاسخگوی نیاز همهی ساکنان شهر — صرفنظر از محل سکونتشان — نیست.
از منظر اصل عدالت فضایی، این الگو با آرمان شهر اسلامی که دسترسی برابر به منابع شهری را ارزشی مهم میداند، فاصلهی قابل توجهی دارد؛ هرچند طرحهای توسعهی حملونقل عمومی (بهویژه گسترش مترو به مناطق کمبرخوردارتر) در دهههای اخیر، تلاشی در جهت بهبود نسبی این دسترسی بوده است.